Meet wat ertoe doet: KPI's toetsen voordat je erop stuurt
Er is een verhaal over Jaap Stam dat ik vaak vertel als het over KPI’s gaat. Het gaat zo: Manchester United verkocht hem in 2001 omdat de cijfers lieten zien dat hij minder tackles maakte. Wat de cijfers niet lieten zien, was waarom. Stam stond zo goed dat hij minder hoefde te tackelen. De beste verdediger maakt de minste noodgrepen. Het verhaal laat zien wat er misgaat als je stuurt op wat telbaar is in plaats van op wat ertoe doet. In recruitment gebeurt dat dagelijks. Deze blog hoort bij de gids over recruitment data en metrics.
Wat er volgens Ferguson gebeurde
Een kanttekening: het tackle-verhaal is vooral een verhaal dat in de wereld van voetbaldata rondgaat. Ferguson zelf gaf in 2007 een andere uitleg. Stam was net terug van een achillespeesblessure en de club dacht dat hij “had just lost a bit”. Lazio bood 16,5 miljoen pond voor een verdediger van 29: “It was an offer I couldn’t refuse.” Ferguson noemde de verkoop achteraf een vergissing, omdat Stam nog jaren op hoog niveau speelde (Sky Sports, 2007).
Of de tackles nu de doorslag gaven of niet, het mechanisme klopt. Een tackle is makkelijk te tellen. Positiespel, het voorkomen van een kans voordat die ontstaat, is veel moeilijker te meten. Wie alleen telt wat zichtbaar is, beloont de verdediger die steeds te laat staat en daarom moet ingrijpen.
Activiteit is geen resultaat
Kijk naar de KPI’s waarop recruiters vaak worden afgerekend:
- aantal calls per dag
- aantal verstuurde InMails per week
- aantal kandidaten voorgesteld aan de hiring manager
- aantal gesprekken ingepland
Dat zijn de tackles van recruitment. Ze zijn makkelijk te tellen, ze stijgen als je harder werkt, en ze zeggen weinig over of je de juiste mensen aanneemt.
Een recruiter die honderd InMails per week stuurt met een algemene tekst, scoort hoog op activiteit. Een recruiter die twintig goed onderzochte, persoonlijke berichten stuurt, scoort laag. Die tweede krijgt waarschijnlijk meer reacties en betere kandidaten. Stuur je op aantallen, dan beloon je de eerste.
Erger: mensen passen hun gedrag aan op wat je meet. Vraag tien voorgestelde kandidaten per vacature, en je krijgt tien kandidaten, waarvan zes zwak. Vraag een korte time to fill, en je krijgt snelle hires die na een half jaar weer vertrekken.
Wat wel ertoe doet
Het doel van werving is dat je de juiste mensen aanneemt en dat ze blijven. Daar horen uitkomsten bij:
- Quality of hire: hoe presteert de nieuwe medewerker na zes of twaalf maanden?
- Retentie na twaalf maanden: is hij er na een jaar nog?
- Vroeg verloop: hoeveel nieuwe medewerkers vertrekken in het eerste jaar?
- Tevredenheid van de hiring manager: zou hij deze hire opnieuw doen?
Deze uitkomsten zijn lastiger te meten en komen later. Daarom gebruiken organisaties tussenstappen. Dat mag, zolang je weet of die tussenstap samenhangt met de uitkomst. Hoe je quality of hire concreet meet, lees je in quality of hire meten.
Waarom activiteits-KPI’s zo populair zijn
Als activiteit zo weinig zegt, waarom stuurt bijna elk team erop? Er zijn drie redenen, en ze zijn alle drie begrijpelijk.
Ze zijn direct beschikbaar. Je ATS of CRM telt calls, berichten en voorgestelde kandidaten automatisch. Quality of hire moet je zelf verzamelen, bij hiring managers, maanden na de start.
Ze reageren snel. Een recruiter die harder werkt, ziet zijn cijfers dezelfde week stijgen. Een betere selectie zie je pas na een jaar terug in de retentie.
Ze zijn eerlijk te verdelen. Iedere recruiter kan evenveel calls doen. Niet iedere recruiter krijgt even makkelijke vacatures. Een activiteitsnorm voelt daardoor rechtvaardiger dan een resultaatnorm.
Die redenen zijn geen argument om activiteit te negeren. Activiteit is een middel, en een team dat niemand belt, plaatst ook niemand. Het probleem ontstaat als het middel het doel wordt. Een scout die tien wedstrijden per week bezoekt, is niet automatisch een betere scout dan een die er vijf bezoekt en daarna goed rapporteert.
Zo toets je een KPI
Een KPI is pas bruikbaar als hij samenhangt met een uitkomst die je belangrijk vindt. Dat kun je toetsen, ook zonder data scientist.
Stap 1: Kies je uitkomst
Bepaal wat succes is. Voor de meeste organisaties is dat een combinatie van prestaties en retentie: een hire die na twaalf maanden nog in dienst is en volgens zijn manager goed presteert.
Stap 2: Verzamel historische data
Zet de hires van de afgelopen twee of drie jaar op een rij. Noteer per hire de uitkomst en de waarde van de KPI die je wilt toetsen. Bijvoorbeeld: het aantal kandidaten dat de recruiter voorstelde, de doorlooptijd of de bron.
Stap 3: Kijk of er samenhang is
Splits de hires in groepen. Hadden vacatures met een korte doorlooptijd betere of slechtere hires? Hadden recruiters met veel calls betere uitkomsten dan recruiters met weinig? Leverde de ene bron hires op die langer bleven dan de andere?
Een eenvoudig voorbeeld van hoe dat eruitziet. Je zet veertig hires van de afgelopen twee jaar in een spreadsheet. In een kolom zet je de bron: vacaturesite, actieve sourcing of referral. In een tweede kolom zet je of de hire na twaalf maanden nog in dienst was. Met een draaitabel zie je per bron het percentage dat bleef. Is dat voor referrals 85 procent en voor vacaturesites 60 procent, dan heb je een aanwijzing dat de bron ertoe doet. Met veertig hires is dat geen bewijs, maar wel een reden om verder te kijken. Dit zijn fictieve getallen om de werkwijze te laten zien.
Zie je geen verband, dan is de KPI waarschijnlijk vooral activiteit. Zie je een omgekeerd verband, zoals snellere vacatures met meer vroeg verloop, dan stuur je mensen de verkeerde kant op.
Stap 4: Zoek de mechanismen
Een getal zegt niet waarom. Praat met recruiters en hiring managers over de uitschieters. Waarom bleef deze hire zo lang? Waarom vertrok die na drie maanden? Net als bij Stam zit het antwoord vaak in iets wat je niet telde.
Stap 5: Kies KPI’s in paren
Stuur nooit op één getal. Combineer een snelheidsmaat met een kwaliteitsmaat, zoals time to fill met retentie na twaalf maanden. Combineer een activiteitsmaat met een conversiemaat, zoals het aantal berichten met de positieve responsratio. Dan voorkom je dat iemand de ene KPI haalt ten koste van de andere.
Een rekenvoorbeeld
Stel dat een bureau stuurt op het aantal voorgestelde kandidaten per week. Na een jaar kijkt het terug. Het ziet dat recruiters die veel kandidaten voorstelden, niet meer plaatsingen hadden dan recruiters die weinig voorstelden, en dat hiring managers vaker klaagden over de kwaliteit. Dan is de logische stap om over te stappen op de verhouding tussen voorgestelde kandidaten en plaatsingen, en op de tevredenheid van de klant na drie maanden. Dit is een fictief voorbeeld om de methode te laten zien.
Checklist voordat je op een KPI stuurt
- Schrijf op welke uitkomst je wilt verbeteren: prestaties, retentie, tevredenheid van de hiring manager.
- Noteer per KPI of hij activiteit meet of resultaat.
- Toets elke activiteits-KPI op samenhang met je uitkomst, met data van de afgelopen twee jaar.
- Schrap KPI’s zonder verband, ook als ze makkelijk te meten zijn.
- Koppel elke snelheids- of activiteitsmaat aan een kwaliteitsmaat.
- Bespreek uitschieters met het team om te begrijpen wat de cijfers missen.
- Herhaal de toets elk jaar, want wat vandaag voorspelt, hoeft dat over twee jaar niet meer te doen.
Een overzicht van alle metrics met definities en formules vind je in de metricsdatabase. Hoe je ze samen tot een dashboard maakt, staat in de data-gids.