Zzp'ers inhuren in 2026: Wet DBA, handhaving en het rechtsvermoeden
Huur je zzp’ers in, dan veranderen er in korte tijd drie dingen. De Belastingdienst handhaaft de Wet DBA weer, vanaf 31 december 2026 geldt een rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij lage uurtarieven, en het kabinet werkt aan een nieuwe Zelfstandigenwet. Voor recruiters en inhuurmanagers is het lastig om bij te houden wat al geldt en wat nog een plan is. Deze blog zet het op een rij. Het overzicht van alle regels voor werving staat in de wetgevingsgids.
Peildatum: 5 november 2026. Dit is geen juridisch advies. Twijfel je over een concrete opdracht, vraag dan een arbeidsrechtjurist of fiscalist.
Wat al geldt: de Wet DBA
De Wet DBA bestaat sinds 2016. De wet zelf veranderde de regels voor wat een arbeidsovereenkomst is niet. Of een zzp’er in feite werknemer is, hangt nog steeds af van de feitelijke werkwijze: werkt hij onder gezag, is hij ingebed in de organisatie, en treedt hij op als ondernemer? Wat er in het contract staat, telt minder dan hoe het in de praktijk gaat.
Jarenlang handhaafde de Belastingdienst nauwelijks. Dat veranderde in twee stappen.
1 januari 2025. Het handhavingsmoratorium eindigde. Sindsdien kan de Belastingdienst naheffingen opleggen als een opdrachtgever een zzp’er inhuurt terwijl er feitelijk sprake is van loondienst.
2026: een gedeeltelijke zachte landing. Voor 2026 legt de Belastingdienst geen verzuimboetes op, en een controle begint in beginsel met een bedrijfsbezoek om de werkwijze te bespreken. Bij opzet of grove schuld zijn vergrijpboetes wel mogelijk (Belastingdienst).
Vanaf 1 januari 2027 wil de Belastingdienst regulier handhaven, met de gewone boetes.
Twee dingen om te weten. Bij een correctie kijkt de Belastingdienst in beginsel niet verder terug dan 1 januari 2025. En modelovereenkomsten die je nu gebruikt, blijven tot en met december 2029 geldig. Een modelovereenkomst geeft alleen zekerheid als je er in de praktijk ook naar werkt. Een zzp’er met een modelovereenkomst die feitelijk als werknemer meedraait, beschermt je niet. De SRA, de vereniging van accountantskantoren, houdt een dossier bij met de actuele stand (SRA).
Wat eraan komt: het rechtsvermoeden
Op 31 december 2026 treedt een nieuwe regel in werking: het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een laag uurtarief (Staatsblad 2026, 207).
Zo werkt het. Werkt iemand voor een uurtarief tot een bepaalde grens, dan kan hij zich bij de rechter beroepen op het vermoeden dat hij een arbeidsovereenkomst heeft. De opdrachtgever moet dan aantonen dat dat niet zo is. De bewijslast verschuift dus naar jou.
Over de grens is wat verwarring. In de wettekst staat 36 euro per uur. Dat bedrag wordt geïndexeerd; naar het prijspeil van 1 januari 2026 komt het uit op 38 euro. Het bedrag dat op de ingangsdatum geldt, volgt uit een ministeriële regeling. NOA, de ondernemersvereniging voor afbouwbedrijven, verwacht dat het voor 2027 rond de 39 euro uitkomt (NOA). Controleer het actuele bedrag voordat je een tarief afspreekt.
Drie misverstanden:
- Het is geen minimumtarief. Je mag een zzp’er minder betalen. Het gevolg is alleen dat de zzp’er zich makkelijker op een arbeidsovereenkomst kan beroepen.
- Het is civiel recht. Het rechtsvermoeden werkt in een geschil tussen de werkende en de opdrachtgever. Het staat los van de fiscale handhaving door de Belastingdienst.
- Lopende opdrachten tellen mee. Ook een opdracht die vóór 31 december 2026 begon, valt eronder als het tarief onder de grens ligt.
Werk je met zzp’ers in de zorg, de bouw, de horeca of de schoonmaak, waar lagere tarieven vaker voorkomen, dan raakt dit je het meest. Bij interim-professionals en ICT-specialisten liggen de tarieven meestal ver boven de grens. Daar blijft de vraag naar gezag en inbedding de belangrijkste.
Wat nog een plan is: de Zelfstandigenwet
Het kabinet wil met een nieuwe Zelfstandigenwet duidelijker maken wie zelfstandig is. Het voorstel heeft twee toetsen: een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets. Wie aan de criteria voldoet, krijgt een veilige haven. Het concept lag van 1 tot en met 29 oktober 2026 in internetconsultatie. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028.
De reacties waren overwegend kritisch. ZiPconomy analyseerde 1.172 consultatiereacties en telde 85 procent negatieve (ZiPconomy, 2026). Het kabinet moet het voorstel nog aanpassen, naar de Raad van State sturen en door beide Kamers krijgen.
Kort gezegd: dit is geen geldend recht. Pas je processen er nog niet op aan. Volg wel de behandeling, want het voorstel kan veranderen hoe je zzp’ers selecteert.
Waar de Belastingdienst op let
Bij een controle kijkt de Belastingdienst naar hoe het werk in de praktijk gaat, en niet alleen naar het contract. De drie kernvragen zijn gezag, inbedding en ondernemerschap.
Gezag. Wie bepaalt hoe het werk wordt gedaan? Krijgt de zzp’er instructies over werkwijze, werktijden en volgorde, of bepaalt hij dat zelf? Een opdrachtgever mag het resultaat vastleggen en eisen stellen aan kwaliteit. Wie daarnaast dagelijks stuurt op de uitvoering, komt dicht bij een werkgever.
Inbedding. Werkt de zzp’er naast werknemers die hetzelfde doen, met dezelfde middelen en in dezelfde structuur? Doet hij structureel werk dat bij de kern van je organisatie hoort? Hoe meer iemand onderdeel is van de organisatie, hoe groter het risico.
Ondernemerschap. Heeft de zzp’er meerdere opdrachtgevers, loopt hij financieel risico, investeert hij in zijn eigen bedrijf? Dat weegt mee, maar het is niet doorslaggevend als gezag en inbedding sterk wijzen op een dienstverband.
Wat je in contracten zet, helpt alleen als de praktijk ermee overeenkomt. Een contract dat zegt dat de zzp’er vrij is in zijn werkwijze, terwijl hij in het rooster staat en elke ochtend aanschuift bij de teamstart, overtuigt niemand.
Wat dit betekent voor recruiters
Bij de intake
Vraag de hiring manager waarom het een zzp’er moet zijn. Gaat het om tijdelijke expertise voor een afgebakend project, dan past een zzp’er vaak goed. Gaat het om structureel werk dat een vaste medewerker ook zou doen, onder leiding van een leidinggevende en met dezelfde werktijden, dan loop je risico. Overweeg dan een tijdelijk contract, een detachering of een uitzendkracht.
Bij de selectie
Let op signalen van ondernemerschap: meerdere opdrachtgevers, een eigen website, eigen gereedschap of software, een eigen tarief. Dat zijn geen harde criteria, maar ze helpen bij het beeld. Een kandidaat die net zijn baan opzegde om via een tussenpersoon bij jou te komen werken, op dezelfde plek en met dezelfde taken, is een rood signaal.
Bij de opdracht
Leg in de opdrachtomschrijving vast welk resultaat de zzp’er levert, niet alleen hoeveel uren. Laat de zzp’er zelf bepalen hoe hij het werk doet. Zorg dat hij niet meedraait in roosters, functioneringsgesprekken of teamuitjes alsof hij in dienst is.
Via een bureau
Werk je met een interim- of detacheringsbureau, dan blijft de vraag naar de feitelijke werkwijze bestaan. Vraag het bureau hoe het de risico’s beoordeelt en wie aansprakelijk is bij een naheffing. Bij bureaus die personeel uitlenen, komt daar vanaf 2027 de Wtta bij, met een toelatingsplicht. Een overzicht van bureaus vind je in de gids met interimbureaus.
Twee veelgestelde vragen
Mag ik een zzp’er nog inhuren voor een vacature die ik niet ingevuld krijg? Ja, als hij als zelfstandige werkt. Het risico ontstaat als de zzp’er feitelijk de vaste functie vervult: dezelfde taken, dezelfde baas, voor onbepaalde tijd. Spreek dan af wat het eindpunt van de opdracht is, en blijf intussen werven voor de vaste plek.
Ben ik veilig als ik via een bemiddelingsplatform inhuur? Niet vanzelf. Een platform of bureau tussen jou en de zzp’er verandert niets aan hoe het werk feitelijk wordt uitgevoerd. Vraag hoe het platform de risico’s verdeelt, en lees de voorwaarden over aansprakelijkheid.
Checklist voor je inhuur
- Zet al je lopende zzp-opdrachten op een rij met tarief, duur en taken.
- Markeer opdrachten met een tarief rond of onder de grens van het rechtsvermoeden, en controleer het actuele bedrag.
- Beoordeel per opdracht gezag, inbedding en ondernemerschap op basis van de feitelijke werkwijze.
- Bespreek opdrachten met een hoog risico met HR en een jurist: omzetten naar dienstverband, detachering of de opdracht aanpassen.
- Voeg aan je intake de vraag toe waarom een zzp’er nodig is.
- Leg resultaten vast in de opdrachtomschrijving, en controleer of de praktijk daarmee overeenkomt.
- Vraag bureaus naar hun risicobeoordeling en hun Wtta-toelating.
- Volg de Zelfstandigenwet, maar pas je proces pas aan als er een aangenomen wet ligt.
De rest van de regels voor werving, van AVG tot loontransparantie, staat in de wetgevingsgids.
Veelgestelde vragen
Veranderde de Wet DBA de definitie van een arbeidsovereenkomst?
Nee. De wet bestaat sinds 2016 en liet de toets op de feitelijke werkwijze staan. Wat veranderde is de handhaving.
Waar hoort de tariefgrens bij?
Bij het rechtsvermoeden. Het bedrag voor 2027 staat in het stuk over de grens van 39 euro.