Who: The A Method for Hiring samengevat voor Nederlandse recruiters

30 maart 2026 · Erwin Retel

Who van Geoff Smart en Randy Street verscheen in 2008 en is nog steeds een van de meest aangeraden boeken over werving. Het is dun, praktisch en heeft één kernidee: de belangrijkste beslissingen in een bedrijf gaan niet over wat je doet, maar over wie het doet. In de boekenlijst voor recruiters staat het hoog, en in de database staat het boek Who met de belangrijkste gegevens. Deze samenvatting loopt de methode door en laat zien wat je in Nederland anders moet doen, want het boek is Amerikaans tot op het bot.

Smart is oprichter van adviesbureau ghSMART; zijn vader Brad Smart is de bedenker van Topgrading. Who is in feite een toegankelijke, kortere versie van die aanpak.

Het kernidee: vier plekken waar werving misgaat

Volgens de auteurs gaat werving op vier punten fout. Managers weten niet precies wat ze nodig hebben. Ze hebben te weinig goede kandidaten. Ze kunnen niet kiezen tussen kandidaten die op elkaar lijken. En ze verliezen de kandidaat die ze willen in de laatste fase.

Elk van die punten krijgt een stap in de A-methode: scorecard, source, select en sell. Het boek noemt een A-speler iemand met minstens 90 procent kans om resultaten te halen die maar de beste 10 procent van de mogelijke kandidaten zou halen. Dat is een strenge definitie, en dat is ook de bedoeling.

Stap 1: de scorecard

De scorecard vervangt de functieomschrijving. Hij bestaat uit drie delen. Een missie: in gewone taal waarom de functie bestaat. Uitkomsten: wat iemand moet bereiken, volgens het boek meestal drie tot acht, op volgorde van belang en zo meetbaar mogelijk. En competenties: hoe iemand moet werken om die uitkomsten te halen, inclusief wat past bij de cultuur.

Het verschil met een vacaturetekst is dat je beschrijft wat er af moet, niet welke activiteiten iemand doet. Niet “klanten bezoeken”, maar “omzet in regio Zuid van 2 naar 3 miljoen in twee jaar”. Hoe je zo’n scorecard opstelt voor een Nederlandse organisatie, staat uitgewerkt in Een scorecard voor werving en bij de methodiek scorecard.

Stap 2: source

De beste bron volgens het boek is je eigen netwerk. Maak een lijst van de tien meest getalenteerde mensen die je kent, spreek er elke week één, en vraag aan het eind steeds: “Wie zijn de meest getalenteerde mensen die jij kent?” Medewerkers krijgen dezelfde vraag, met een referralbonus erbij. Daarnaast noemen de auteurs recruiters, researchers en een systeem om alle namen bij te houden.

Het advies dat het meest blijft hangen: blok elke week dertig minuten in je agenda om talent te vinden en te onderhouden, ook als je geen vacature hebt. Hoe je dat in een referralprogramma giet zonder dat je team steeds homogener wordt, lees je in Referrals die werken.

Stap 3: select, in vier interviews

Dit is het hart van het boek. Selectie verloopt via vier gestructureerde gesprekken.

Het screeninginterview duurt maximaal dertig minuten, telefonisch, met vier vaste vragen: wat zijn je carrièredoelen, waar ben je professioneel goed in, waar ben je niet goed in of heb je geen zin in, en wie waren je laatste vijf leidinggevenden en welk cijfer van 1 tot 10 gaan ze je geven als we ze spreken? Doel: snel de kandidaten eruit halen die niet passen.

Het chronologische hoofdinterview, dat teruggaat op het Topgrading-interview, loopt elke baan van de afgelopen vijftien jaar door met vijf vragen. Waarvoor werd je aangenomen? Op welke resultaten ben je trots? Wat waren dieptepunten? Met wie werkte je, en wat gaat je leidinggevende zeggen over je sterke en zwakke punten? Waarom ben je vertrokken? Het boek raadt aan dit met z’n tweeën te doen en gerust te onderbreken als een kandidaat afdwaalt.

Het focused interview gaat dieper in op specifieke uitkomsten of competenties van de scorecard, verdeeld over verschillende interviewers. Per onderwerp: wat zijn je grootste prestaties hierin, en wat heb je geleerd van je grootste fouten?

Het referentie-interview sluit af. De kandidaat regelt de gesprekken zelf, en het boek adviseert er zeven: drie oud-leidinggevenden, twee collega’s of klanten en twee mensen die aan de kandidaat rapporteerden. Hoe je dat in Nederland aanpakt, staat in Referenties nabellen die wel iets opleveren.

Daarna scoor je elke uitkomst en competentie als A, B of C. Geen A-kandidaat? Terug naar sourcing. Eén A? Aannemen.

Stap 4: sell

Goede kandidaten hebben keuze. Het boek vat samen waar ze op letten in de vijf F’s: fit (past de rol bij hun doelen en waarden), family (wat betekent de overstap voor thuis), freedom (hoeveel ruimte krijgen ze), fortune (stabiliteit en financieel perspectief) en fun (werksfeer en collega’s). Ontdek welke F’s voor deze kandidaat het zwaarst wegen en kom daar steeds op terug, vanaf het eerste contact tot de eerste honderd dagen. Het belangrijkste ingrediënt volgens de auteurs: volhouden.

Wat je in Nederland aanpast

Het boek is geschreven voor Amerikaanse managers met veel vrijheid. Op een paar punten moet je bijsturen.

Referenties alleen met toestemming. Who zegt: gebruik niet alleen de referentielijst van de kandidaat, kies zelf wie je wilt spreken. In Nederland mag dat, maar alleen met toestemming van de kandidaat; dat staat in de NVP Sollicitatiecode, en wat je noteert valt onder de AVG. Zeven referenten is bovendien veel voor de Nederlandse praktijk. Twee of drie goede gesprekken met leidinggevenden leveren de meeste informatie op.

Pas op met de F van family. In de sell-fase wil het boek dat je inspeelt op de gezinssituatie van de kandidaat. Vragen naar partner, kinderen of kinderwens tijdens de selectie zijn in Nederland riskant onder de Algemene wet gelijke behandeling en de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Laat de kandidaat zelf aangeven wat thuis speelt, en gebruik het pas nadat je je keuze hebt gemaakt.

Vijftien jaar terug en leeftijd. Een chronologisch interview over vijftien jaar is prima, maar beoordeel kandidaten niet op het aantal jaren ervaring zelf. De Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid verbiedt onderscheid op leeftijd, en “te veel ervaring” is daar al snel een vermomming van.

De 90 procent is geen wetenschap. Het boek claimt een slagingspercentage van 90 procent, gebaseerd op interviews met ondernemers en de eigen praktijk van ghSMART. Dat is geen onafhankelijk onderzoek. De onderdelen zelf hebben wel een goede basis. Gestructureerde interviews kwamen in de herberekening van Sackett en collega’s (2022) als sterkste voorspeller van functieprestaties uit de bus, en Who is van begin tot eind een gestructureerde methode.

Niet alles uit de lijst met fouten klopt. Who zet persoonlijkheidstests en hypothetische vragen weg als “voodoo”. Dat is te kort door de bocht. Consciëntieusheid voorspelt prestaties in alle onderzochte beroepen (Barrick en Mount, 1991), en situationele vragen voorspellen ook, al doen vragen naar eerder gedrag het bij complexe functies iets beter (Taylor en Small, 2002).

Drie lessen voor morgen

  1. Schrijf voor je volgende vacature een scorecard met maximaal acht meetbare uitkomsten, samen met de hiring manager, voordat de vacaturetekst online gaat. Gebruik de methodiek uit Who als kapstok.
  2. Voeg de vierde screeningvraag toe aan je telefonische screening: “Welk cijfer van 1 tot 10 zouden je laatste leidinggevenden je geven als we ze straks spreken?” Vraag direct toestemming om dat te mogen doen.
  3. Plan elke week dertig minuten voor sourcing zonder vacature. Vraag in elk gesprek: “Wie is de beste die jij kent in dit vak?” en houd de namen bij.

Wie dit boek leest, hoeft niet alles over te nemen. Maar de scorecard en de discipline om elke kandidaat op dezelfde vragen te beoordelen, zijn een betere investering dan welke nieuwe tool ook. Zoek je het volgende boek, kijk dan in het overzicht van boeken voor recruiters, waar ook Topgrading en Work Rules! staan.