AI Act en werving: wat geldt nu en wat vanaf december 2027

9 september 2026 · David Schrooten

Bijna elke recruitmenttool heeft inmiddels een AI-knop. Je ATS rangschikt sollicitanten, je sourcingtool stelt profielen voor, je vacatureplatform kiest zelf bij wie je advertentie verschijnt. Onder de Europese AI-verordening, de AI Act, vallen juist die toepassingen in de zwaarste categorie die nog is toegestaan: hoog risico. De datum waarop de bijbehorende plichten ingaan, is in 2026 verschoven. In de gids over wetgeving voor recruiters staat de AI Act naast de AVG en de WOR. Hier lees je wat er nu al geldt, wat er vanaf 2 december 2027 bijkomt en wat je in de tussentijd doet.

De tijdlijn

De AI Act is Verordening (EU) 2024/1689 en trad in werking op 1 augustus 2024. De regels gaan in stappen gelden.

Sinds 2 februari 2025 gelden de verboden praktijken uit artikel 5 en de plicht rond AI-geletterdheid uit artikel 4. Sinds 2 augustus 2025 gelden de regels voor AI-modellen voor algemene doeleinden, de grote taalmodellen achter veel tools. Sinds 2 augustus 2026 gelden onder meer de transparantieregels uit artikel 50.

Daartussen kwam de Digital Omnibus on AI, Verordening (EU) 2026/1744. Die werd op 24 juli 2026 gepubliceerd en trad volgens de Europese Commissie op 27 juli 2026 in werking. Voor recruiters zijn twee wijzigingen van belang. De eisen voor hoog-risicosystemen uit bijlage III, waar werving onder valt, gelden pas vanaf 2 december 2027 in plaats van 2 augustus 2026. En de plicht rond AI-geletterdheid is anders geformuleerd.

Wat valt onder bijlage III punt 4

Bijlage III noemt per domein welke AI-systemen hoog risico zijn. Punt 4 gaat over werkgelegenheid. Onder a vallen AI-systemen die bedoeld zijn voor de werving of selectie van mensen, in het bijzonder om gerichte vacatureadvertenties te plaatsen, sollicitaties te analyseren en te filteren en kandidaten te beoordelen. Onder b vallen systemen die besluiten nemen over arbeidsvoorwaarden, promotie of ontslag, taken toewijzen op basis van gedrag of persoonlijke kenmerken, of prestaties en gedrag monitoren.

Vertaald naar je eigen stack: een ATS-module die sollicitanten scoort of rangschikt, een tool die cv’s automatisch afwijst op knock-outcriteria, een platform dat met AI bepaalt welke mensen je vacature te zien krijgen, en een video-assessment dat kandidaten beoordeelt. Een AI-sourcingtool die profielen voorstelt en rangschikt, komt ook in beeld.

Artikel 6 lid 3 kent een uitzondering voor systemen die geen significant risico vormen, zoals een systeem dat alleen een beperkte procedurele taak uitvoert. Een tool die een cv omzet naar velden in je ATS, kan daaronder vallen. Maar een systeem dat mensen profileert, is volgens hetzelfde artikel altijd hoog risico. Een leverancier die zich op de uitzondering beroept, moet dat vooraf documenteren. Vraag om dat document.

Wat nu al geldt

Emotieherkenning op de werkplek is sinds 2 februari 2025 verboden, met een uitzondering voor medische en veiligheidsredenen. Een tool die uit video of stem afleidt of een kandidaat nerveus, enthousiast of oneerlijk is, gebruik je niet. Lees bij een video-interviewtool dus goed wat hij analyseert.

AI-geletterdheid is sinds 27 juli 2026 een plicht om maatregelen te nemen die de AI-geletterdheid van je mensen ondersteunen. Volgens de Commissie is de eis vereenvoudigd, en de wet schrijft geen vast niveau, cursus of certificaat voor. Je moet er wel aantoonbaar iets aan doen. Leg vast welke recruiters met welke tools werken en wat ze weten over de werking en de beperkingen ervan.

Transparantie geldt sinds 2 augustus 2026. Een chatbot op je carrièresite moet zo gebouwd zijn dat kandidaten weten dat ze met een AI-systeem praten. Die plicht ligt bij de aanbieder, maar jij merkt het als het ontbreekt.

De AVG gold al die tijd. Een besluit met rechtsgevolg dat uitsluitend geautomatiseerd tot stand komt, is in beginsel verboden (artikel 22 AVG), en bij een nieuwe AI-selectietool hoort een DPIA. Meer daarover in AVG voor recruiters.

Wat er vanaf 2 december 2027 bijkomt

Gebruik je een hoog-risicosysteem, dan ben je in de termen van de wet gebruiksverantwoordelijke. De aanbieder draagt de zwaarste plichten, zoals risicobeheer, technische documentatie en de conformiteitsbeoordeling. Voor jou gelden de plichten uit artikel 26.

Je gebruikt het systeem volgens de gebruiksaanwijzing van de aanbieder. Je wijst menselijk toezicht toe aan mensen met de nodige kennis, training en bevoegdheid. Een recruiter die niet weet waarom een kandidaat onderaan staat, of die de volgorde niet mag aanpassen, houdt geen toezicht.

Heb je zelf invloed op de invoergegevens, bijvoorbeeld omdat je eigen selectiecriteria of historische aannamedata invoert, dan zorg je dat die relevant en representatief zijn. Je houdt in de gaten hoe het systeem werkt, en bij een risico stop je het gebruik en meld je het aan de aanbieder.

Je bewaart de automatisch gegenereerde logs die onder jouw beheer staan minimaal zes maanden, tenzij andere wetgeving iets anders voorschrijft. Let op de spanning met de AVG: de Autoriteit Persoonsgegevens noemt vier weken na afloop van de procedure een gebruikelijke bewaartermijn voor gegevens van afgewezen sollicitanten. Spreek met je privacyofficer af wat er in de logs staat en hoe je die twee eisen combineert.

Als werkgever informeer je vooraf de werknemersvertegenwoordiging en de betrokken werknemers dat je het systeem op de werkplek gaat gebruiken. In Nederland is dat de OR, en vaak heeft die ook instemmings- of adviesrecht. Hoe dat zit, lees je in de ondernemingsraad en je nieuwe recruitmenttool.

Je informeert kandidaten over wie een systeem uit bijlage III beslist of helpt beslissen dat je het gebruikt. Daarnaast geeft artikel 86 iemand die wordt geraakt door een besluit op basis van de output van zo’n systeem het recht op uitleg over de rol die het systeem speelde. Zorg dat een recruiter die uitleg kan geven.

Ben je een overheidsorganisatie, of een private partij die een publieke dienst levert, dan moet je volgens artikel 27 ook een beoordeling van de gevolgen voor grondrechten maken voordat je het systeem in gebruik neemt.

Twee kleine lettertjes

Artikel 111 lid 2 bepaalt dat de regels voor hoog-risicosystemen die al voor 2 december 2027 in gebruik waren, pas gelden als die systemen daarna significant worden gewijzigd. Voor systemen bij overheden geldt uiterlijk 2 augustus 2030. Reken er niet op dat je oude tool zo buiten schot blijft. Recruitmentsoftware krijgt elk kwartaal updates, en een nieuw AI-model onder de motorkap is snel een significante wijziging.

Artikel 25 bepaalt wanneer je zelf aanbieder wordt. Dat gebeurt onder meer als je het beoogde doel van een systeem zo wijzigt dat het hoog risico wordt. Laat je een algemene chatbot een stapel cv’s rangschikken, dan kun je volgens die logica zelf als aanbieder gelden, met alle zware plichten van dien. Laat dat juridisch toetsen voordat je het doet.

Wat je nu doet

Het uitstel van zestien maanden is geen reden om te wachten. Je kunt het rustig en grondig doen in plaats van in paniek in november 2027.

  1. Maak een AI-register: welke tools gebruik je in werving, welke functies hebben AI, en welke daarvan vallen onder bijlage III punt 4.
  2. Vraag elke leverancier of hij zijn systeem als hoog risico ziet, of hij een beroep doet op artikel 6 lid 3 en hoe zijn planning naar 2 december 2027 eruitziet.
  3. Controleer of een tool emoties afleidt uit video, stem of tekst. Zo ja, zet die functie uit.
  4. Leg vast welke AI-geletterdheidsmaatregelen je neemt per rol, bijvoorbeeld een training en een korte werkinstructie per tool.
  5. Wijs per tool een eigenaar aan die het menselijk toezicht regelt en die de volgorde van kandidaten mag en kan overrulen.
  6. Spreek met je privacyofficer een bewaarbeleid af dat de zes maanden logbewaring en de AVG combineert.
  7. Betrek je OR nu al, en informeer kandidaten in je privacyverklaring en vacature over het gebruik van AI.
  8. Test je tools op ongelijke uitkomsten. Hoe je dat doet, lees je in een AI-tool testen op bias.

Bij Akela, mijn eigen bedrijf, laten we de algoritmes het rekenwerk doen en kijkt een mens naar elke kandidaat voordat een klant hem ziet. Recruitment is en blijft mensenwerk. Met het menselijk toezicht uit artikel 26 legt de AI Act dat voor hoog-risicosystemen nu ook vast. Lees verder in de gids over AI in recruitment of in het wetprofiel van de AI Act, en kijk in de wetgevingsgids wat er verder voor recruiters verandert.

Dit artikel is geen juridisch advies. Peildatum: 9 september 2026. Artikelnummers verwijzen naar Verordening (EU) 2024/1689 zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2026/1744.