AVG voor recruiters: bewaartermijnen, talentpools en sourcing
Open je ATS en zoek de oudste sollicitatie van een kandidaat die je hebt afgewezen. Grote kans dat je een cv vindt van jaren geleden. Niemand heeft het bewust bewaard; het is nooit weggegooid. Zulke situaties regelt de AVG.
Dit artikel zet op een rij wat je als recruiter moet weten over bewaren, toestemming, sourcing en gevoelige gegevens. Het hoort bij de gids over wetgeving voor recruiters, waar je ook de andere wetten vindt die je werk raken. Ik ben geen jurist; leg vragen over je eigen situatie voor aan je privacyfunctionaris of een advocaat.
Waarom je sollicitatiegegevens mag verwerken
Voor elke verwerking van persoonsgegevens heb je een grondslag nodig (artikel 6 AVG). Bij een sollicitatie is dat meestal de stap voorafgaand aan een arbeidsovereenkomst, op verzoek van de kandidaat: hij solliciteert, jij beoordeelt. Toestemming heb je daarvoor niet nodig.
Die grondslag dekt alleen wat nodig is om de sollicitatie te beoordelen. Een cv, een motivatie, aantekeningen van gesprekken, uitslagen van een assessment: ja. Gegevens die je niet nodig hebt voor die beoordeling, horen er niet bij. Dat is het beginsel van dataminimalisatie, en het begint bij je sollicitatieformulier.
Hoe lang je mag bewaren
De Autoriteit Persoonsgegevens noemt het gebruikelijk dat je de gegevens van een afgewezen kandidaat uiterlijk vier weken na het einde van de procedure verwijdert. Met toestemming van de kandidaat mag je ze langer bewaren, bijvoorbeeld omdat er later een passende functie kan komen. Een redelijke termijn daarvoor is volgens de AP maximaal één jaar na het einde van de procedure. De NVP Sollicitatiecode hanteert dezelfde termijnen.
Let op het begin van die termijn: het einde van de procedure, niet het moment van solliciteren. Een procedure die drie maanden loopt, eindigt pas als de vacature is vervuld of de kandidaat definitief is afgewezen.
Wordt de kandidaat aangenomen, dan gaan zijn gegevens naar het personeelsdossier en gelden de termijnen die daarvoor horen.
Een bewaartermijn op papier helpt weinig als niemand hem uitvoert. Een ATS dat niet automatisch verwijdert, houdt alles. Controleer of je systeem een verwijdertermijn per status kan instellen, en of die ook geldt voor bijlagen, e-mails en notities buiten het ATS.
Talentpool en toestemming
Wil je een afgewezen kandidaat in je talentpool houden, dan heb je toestemming nodig. Die moet aan een paar eisen voldoen (artikel 7 AVG):
- Vrij gegeven. De kandidaat mag niet het gevoel hebben dat zijn sollicitatie afhangt van zijn ja. Vraag het daarom los van de sollicitatie, bij voorkeur bij of na de afwijzing.
- Specifiek. Vermeld waarvoor je de gegevens bewaart en hoe lang.
- Actief. Een vooraf aangevinkt vakje telt niet.
- Intrekbaar. Intrekken moet net zo makkelijk zijn als toestemming geven.
- Aantoonbaar. Je moet kunnen laten zien wanneer en waarvoor iemand toestemming gaf.
Na een jaar vraag je opnieuw, of je verwijdert. Gegevens van mensen van wie de toestemming is verlopen, mag je niet meer gebruiken, ook niet om ze opnieuw te benaderen voor een vacature.
Template: toestemming talentpool
Je kunt deze tekst gebruiken in de afwijzingsmail of in een apart bericht. Pas de onderdelen tussen haken aan.
Mogen we je gegevens bewaren?
We hebben je sollicitatie voor [functie] niet kunnen honoreren. We denken dat je bij een volgende vacature goed kunt passen. Daarom vragen we of we je cv en sollicitatiegegevens tot [datum, maximaal één jaar na vandaag] mogen bewaren, zodat we contact met je kunnen opnemen als er een passende functie vrijkomt.
Geef je geen toestemming, dan verwijderen we je gegevens uiterlijk [datum, vier weken na het einde van de procedure].
[Ja, bewaar mijn gegevens tot (datum)]
Je kunt je toestemming op elk moment intrekken door te mailen naar [adres]. We verwijderen je gegevens dan binnen [termijn]. Meer informatie vind je in onze [privacyverklaring].
Leg vast wanneer de kandidaat op de knop klikte en welke tekst hij te zien kreeg.
Sourcing: de informatieplicht van artikel 14
Haal je gegevens niet bij de kandidaat zelf, maar van LinkedIn, een vakwebsite of een contactdatatool, dan geldt artikel 14 AVG. Je moet de persoon informeren over wie je bent, waarom je zijn gegevens verwerkt, waar je ze vandaan hebt, hoe lang je ze bewaart en welke rechten hij heeft.
Wanneer? Binnen een redelijke termijn en uiterlijk binnen een maand. Gebruik je de gegevens om contact op te nemen, dan uiterlijk bij dat eerste contact. In de praktijk betekent dat: je eerste InMail of mail bevat een korte zin over waar je het profiel vond en een link naar je privacyverklaring.
Je grondslag voor sourcing is meestal gerechtvaardigd belang. Dat vraagt een afweging: is het contact relevant voor de persoon, en verwacht hij het redelijkerwijs? Iemand met een openbaar profiel als software-engineer verwacht een vraag over een engineeringfunctie. Een privénummer dat via een tool is gevonden, ligt anders. Meer daarover in contactdatatools en de AVG.
Reageert de persoon niet of zegt hij nee, verwijder dan zijn gegevens uit je systemen, of noteer alleen dat hij niet benaderd wil worden.
Referenties en online screening
Referenties bel je alleen met toestemming van de kandidaat; zo staat het ook in de NVP Sollicitatiecode. Vraag de kandidaat zelf om namen, en vraag referenten alleen naar wat relevant is voor de functie.
Kandidaten googelen of hun profielen bekijken is niet verboden, maar ook niet vrij. De Europese privacytoezichthouders schreven in hun Opinie 2/2017 over gegevensverwerking op het werk dat een werkgever openbare profielen van sollicitanten alleen mag bekijken als dat relevant is voor de functie, en dat de kandidaat daarover vooraf geïnformeerd moet worden. Een zakelijk profiel bij een commerciële functie bekijken is iets anders dan door iemands privéaccounts scrollen. Vermeld in je vacature of privacyverklaring dat en waarom je online zoekt, en bewaar geen schermafbeeldingen die niets met de functie te maken hebben.
Bijzondere persoonsgegevens en de UAVG
Sommige gegevens zijn extra beschermd. Artikel 9 AVG noemt onder meer gezondheid, ras of etnische afkomst, religie, seksuele gerichtheid, politieke opvattingen en vakbondslidmaatschap. Die verwerk je in een sollicitatie in principe niet. De Nederlandse uitvoeringswet, de UAVG, bevat een paar uitzonderingen, maar die zijn smal.
Concreet voor recruiters:
- Gezondheid. Je mag in de sollicitatie niet vragen naar gezondheid of ziekteverzuim in het verleden, aldus de AP. Een aanstellingskeuring is alleen toegestaan bij bijzondere functie-eisen en volgt eigen regels.
- Strafrechtelijke gegevens. Vraag niet zelf naar een strafblad. Is een verklaring nodig, gebruik dan de VOG, die de kandidaat zelf aanvraagt.
- BSN. Het burgerservicenummer mag je alleen verwerken als een wet dat voorschrijft. Dat is bij indiensttreding, niet bij de sollicitatie.
- Diversiteit. Wil je weten of je werving divers is, vraag dan vrijwillig, apart van de sollicitatie, en analyseer alleen op groepsniveau. Leg vooraf met je privacyfunctionaris vast op welke grondslag je dat doet.
De rechten van de kandidaat
Een kandidaat mag vragen welke gegevens je van hem hebt (artikel 15), onjuiste gegevens laten verbeteren (artikel 16), gegevens laten verwijderen (artikel 17) en bezwaar maken tegen verwerking op basis van gerechtvaardigd belang (artikel 21). Je antwoordt binnen een maand.
Een inzageverzoek omvat ook je aantekeningen bij een gesprek. Schrijf ze dus zo dat je ze aan de kandidaat kunt laten zien: feitelijk, over de functie-eisen, zonder opmerkingen over uiterlijk of privéleven.
Gebruik je software die kandidaten automatisch afwijst zonder dat een mens meekijkt, dan raakt dat aan artikel 22 AVG over geautomatiseerde besluiten. Laat een mens het besluit nemen, en vertel de kandidaat welke rol de software speelt. Voor AI-systemen in werving komen daar regels uit de AI Act bij.
Checklist voor je proces
- Stel in je ATS een automatische verwijdertermijn in van vier weken na het einde van de procedure.
- Controleer of die termijn ook geldt voor bijlagen, mails en notities buiten het ATS.
- Vraag toestemming voor de talentpool apart, actief en met een einddatum van maximaal een jaar, en leg die toestemming vast.
- Vraag na een jaar opnieuw toestemming of verwijder.
- Neem in je eerste sourcingbericht op waar je het profiel vond, met een link naar je privacyverklaring.
- Haal vragen naar gezondheid, verzuim, strafblad en BSN uit je sollicitatieproces.
- Schrijf gespreksnotities alsof de kandidaat ze leest.
- Leg vast wie inzage- en verwijderverzoeken afhandelt, en dat dit binnen een maand gebeurt.
De andere wetten die je wervingsproces raken, van gelijke behandeling tot loontransparantie, vind je in het overzicht van wetgeving.
Veelgestelde vragen
Mag je iemand benaderen die je op LinkedIn vond?
Meestal op gerechtvaardigd belang, als het contact relevant is en je de persoon informeert over herkomst en doel. Een privénummer uit een contactdatatool ligt anders.
Mag software een kandidaat automatisch afwijzen?
Artikel 22 AVG raakt volledig geautomatiseerde besluiten. Laat een mens het besluit nemen en vertel welke rol de software speelt.